10.11.2560 ฟานเที้ยต (Phan Thiett) เป็นเมืองหลักของจังหวัดบิ่ญถ่วน สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม.
ฟานเที้ยต
| ฟานเที้ยต Phan Thiet | |
|---|---|
| เมืองหลักของจังหวัด | |
หอคอยน้ำฟานเที้ยต สัญลักษณ์ของเมืองฟานเที้ยต
| |
| พิกัดภูมิศาสตร์: 10°56′N 108°06′Eพิกัดภูมิศาสตร์: 10°56′N 108°06′E | |
| ประเทศ |  เวียดนาม |
| จังหวัด | บิ่ญถ่วน |
| ก่อตั้ง | 1898, as Phan Thiết town, by Thành Thái |
| Incorporated | 1933, as the Commune of Phan Thiết |
| Consolidated | 1999, as the City of Phan Thiết |
| ชื่อ | Hamu Lithit (Cham language) |
| เขตเวลา | MST (UTC+7) |
| ZIP codes | 80xxxx[1] |
| รหัสพื้นที่ | 62 |
ฟานเที้ยต (เวียดนาม: Phan Thiết) เป็นเมืองหลักของจังหวัดบิ่ญถ่วน ทางตอนใต้ของประเทศเวียดนาม ทางตะวันออกเฉียงเหนือของนครโฮจิมินห์ เป็นเมืองท่าทางทะเล จากข้อมูลปี ค.ศ. 2005 มีประชากรราว 350,000 คนและคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นราว 400,000 คนในปี ค.ศ. 2015
อ้างอิง[แก้]
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Phan Thiết
 |
This article may require cleanup to meet Wikipedia's quality standards. (June 2010) (Learn how and when to remove this template message)
|
| Phan Thiet Thành phố Phan Thiết | |
|---|---|
| City | |
"Phan Thiet Water Tower": symbol of Phan Thiet
| |
 
Phan Thiet
| |
| Coordinates: 10°56′N 108°06′ECoordinates: 10°56′N 108°06′E | |
| Country | Vietnam |
| Province | Bình Thuận |
| Founded | 1898, as Phan Thiết town, by Thành Thái |
| Incorporated | 1933, as the Commune of Phan Thiết |
| Consolidated | 1999, as the City of Phan Thiết |
| Named for | Hamu Lithit (Cham language) |
| Area | |
| • City | 206 km2 (80 sq mi) |
| Population (2015) | |
| • City | 335,212 |
| • Density | 1,627/km2 (4,210/sq mi) |
| • Urban | 299,680 |
| Time zone | MST (UTC+7) |
| ZIP codes | 80xxxx[1] |
| Area code(s) | 62 |
| Climate | Aw |
Phan Thiết (Vietnamese: [fan.tʰíət] (
listen)) is the capital of Bình Thuận province, on the coast in south-eastern Vietnam, where all government offices for the province are located. While most of the inhabitants live in the city center, the others live in the four wards, extending from Suoi Nuoc beach in the north-east to the Ke Ga lighthouse in the south-west.
listen)) is the capital of Bình Thuận province, on the coast in south-eastern Vietnam, where all government offices for the province are located. While most of the inhabitants live in the city center, the others live in the four wards, extending from Suoi Nuoc beach in the north-east to the Ke Ga lighthouse in the south-west.
Traditionally, fishing and manufacturing of fish sauce has been the main source of Phan Thiet’s income thus far, the picturesque fishing fleet in the harbor colorful proof. Drawn by the beautiful beaches of the area, tourism is rapidly replacing the fish industry as the main employer.
The first resorts along the beaches of Hung Long and Phu Thuy wards, as well as Phu Hai and Ham Tien wards east of the city center appeared in the mid-nineties. Since then, tourism has boomed and hundreds of hotels, restaurants, resorts, guesthouses and shops have been constructed along the coastline.
Rang Beach in Ham Tien ward was discovered by foreigners in 1995, while they watched the solar eclipse. Misled by guidebooks, which incorrectly labelled Rang Beach as “Mui Ne Beach”, they were the first of a long row of tourists mistakenly calling everything east of the city center Mui Ne.[2]
Each area of Phan Thiet has its own characteristics. The beaches of Ke Ga and Tien Thanh are peaceful and quiet, inviting tourists to swim and relax. There is not much traffic on the roads along the coastline, so walking or riding along the beach is quite peaceful.
Compared to Nha Trang, the density of resorts along the beaches of the city center in Phan Thiet is quite low, so when tourists leave their hotels, they step into the middle of the bustling daily life of a Vietnamese city. You can walk to many restaurants, museums or shopping malls - even visit the school where Ho Chi Minh taught before he went to study in Paris.
Phu Hai ward covers a hilly area along the coastline and has many small beaches and hidden coves. Many of the resorts in this ward are built above the water on the hills and have a small beach to themselves. Sea Links City, composed of a hotel, condos, apartments, a winery and a golf course is located here. Phu Hai is the place of the old Thap Poshanu Cham Tower, built in the 8th century and worth a visit.
Alongside the 10 kilometer strip of Rang Beach in Ham Tien ward, you will find a lively tourist strip. Hundreds of resorts, hotels, bars, restaurants, shops, and spas are situated here.
The downside is the advanced erosion of the beach, some resorts meanwhile lack a beach at high tide, when the water directly reaches the sea wall.
One of the great tourist attractions of Ham Tien is the so-called Fairy Stream, where a small stream has carved a canyon through the dunes, revealing colorful layers of sand.
Beyond Ham Tien you find Mui Ne, consisting of two communities, adding up to around 25,000 residents in the actual town and two beaches. The second community is Hon Rom, a real fishing village with a few hundred residents. Mui Ne has the highest population outside the city center and is quite lively in the morning. In the evening locals join together for coffee or dinner at the many cafés and restaurants.
Mui Ne actually translates to “Shelter Cape,” because for ages the local fishermen used the cape to shelter their boats from the wind.[2] The town itself covers the west side of the cape, whereas many resorts are alongside Ganh Beach and Suoi Nuoc. A resort in Mui Ne ward is the right decision for people who want to be close to a local community, but keep their distance to the bustling tourist strip and rather prefer a quiet beach.
Another tourist attraction are the orange sand dunes, located on a hill between Mui Ne and Hon Rom. The larger white dunes are around 23 kilometers north of the town.
Phan Thiet operators usually make a distinction between winter and summer seasons. During winter, mostly Northern Europeans and Russians spend their holidays here, far away from the northern chill, to enjoy kitesurfing and windsurfing. In summer season, Phan Thiet is a popular destination for Australians and North Americans, as well as many Vietnamese escaping the steaming hot cities for a fresh breeze of sea wind.
Contents
[hide]Name[edit]
There are several theories about the origin of the name Phan Thiết most of which agree that, "Phan Thiết" is not a pure Vietnamese name:
- Before the Vietnamese conquest of the area in the 17th century, the Cham people called this land "Hamu Lithit" - "Hamu": hamlet in the field, "Lithit" :near the sea. With the arrival of the Vietnamese settlers, a new name in Vietnamese was gradually developed. Since the Vietnamese had already changed the Cham city of Panduraga into Phan Rang and another settlement into Phan Rí, they attached the prefix "Phan" into the shortening of "Lithit" to make the name Phan Thiet.
- Vietnamese people have been transliterating the Cham names into more Vietnamese sounding names Panduranga or Mang-lang into Phan Rang, Mang-lý into Phan Rí, Hamu Lithit or Mang-thit into Phan Thiết. Those three places are referred to as "Tam Phan" (Triple Phan).
- The name of the Cham Prince who was the military governor of the area in the 15th century was Po Thit (brother of the princess Po Inu Sah and son of King Par Ra Cham Chanh or Trà Chanh). The fortification was thus called Camp Po Thit. The Vietnamese pronounced the camp name as Phan Thiết.
History[edit]
- This area used to belong to the ancient kingdom of Champa and was later absorbed into the Đại Việt Empire (former name of Vietnam). Vietnamese rule was established over the area which has become present-day Bình Thuận, although back then the administrative level and the boundaries of the area hadn't been determined.
- In 1697, Bình Thuận in turn was changed from a fort ("trấn") to the district (phủ), then to the dinh. Later, Phan Thiết was officially recognized as a đạo (along with Phan Rang, Phố Hài and Ma Ly of the Tam Tân area).
- From 1773 to 1801, there were fierce fighting between the forces of the Nguyễn Dynasty and Tây Sơn Dynasty in the area.
- In 1825, during the reign of Emperor Minh Mạng, Bình Thuận officially became a province; part of Phan Thiết was made into the district of Hàm Thuận. In 1854, during Tự Đức's reign, the district was renamed Tuy Lý).
- In 1836 (17th year of Minh Mạng), a cabinet officer named Dao Tri Phu was sent to Bình Thuận to oversee the surveying tasks and establish land boundaries for 307 communes and villages, in fifteen districts of Bình Thuận in order to determine taxation. On the right bank of the river (Cà Ty river today): Đức Thắng, Nhuan Duc and Lac Dao village; left bank side: Long Binh, Minh Long.
- Even near the end of the 19th century, Phan Thiết was not yet officially recognized as an administrative unit (lower level) under Bình Thuận province.
- In 1898 (10th year of the reign of Emperor Thành Thái), Bình Thuận's provincial capital was moved to Phu Tai village, a suburb of Phan Thiết. On 20 October of that year, Thành Thái signed a degree to make Phan Thiết a city and provincial capital (on the same day as the establishment of the cities of Bình Thuận, Huế, Hội An, Qui Nhơn, Thanh Hóa and Vinh).
- In the 20th Century, it was a centre of VNQDĐ independence movement activity.[3]
Administrative divisions[edit]
Phan Thiết is subdivided into 18 wards and communes, of which 14 are urban wards, namely: Đức Thắng, Đức Nghĩa, Đức Long, Phú Hài, Phú Thủy, Phú Trinh, Phú Tài, Thanh Hải, Hàm Tiến, Mũi Né, Xuân An, Bình Hưng, Hưng Long, Lạc Đạo and 4 suburban communes, namely: Tiến Lợi, Tiến Thành, Thiện Nghiệp and Phong Nẫm.
Located on an arm of the East Vietnam Sea, Phan Thiết is one of Vietnam's most important fishing areas. Its population is roughly 205,333 (as of 2004). Hồ Chí Minh reportedly lived in Phan Thiết for a short time and worked as a schoolteacher.[citation needed]
During the Vietnam War, Phan Thiết was the site of the U.S. military base known as Landing Zone Betty, which was located at the now closed airfield south-west of the city. In recent years, Phan Thiết (specifically Mũi Né Beach district) has been transformed into a resort destination. 24 October 1995 is considered to be the birth of tourism in Phan Thiết, when thousands rushed to Mũi Né to see the total solar eclipse. The event was commemorated on the same day in 2005 as the tenth anniversary of tourism for the province. Local people in Phan Thiết regularly practice a ceremony to a whale god, which is believed to give good luck in nautical pursuits.[4]
Photos of Phan Thiết[edit]
References[edit]
- ^ http://postcode.vnpost.vn/
- ^ a b City Pass Guide: Phan Thiet
- ^ Van Dao Hoang Viet Nam Quoc Dan Dang: A Contemporary History of a National ... 2008 Page 158 "Phạm Hoài Xuân's ancestors originated from Phan Thiết. He was now to continue his revolutionary works with the other members of the VNQDĐ in Phan Thiết."
- ^ The whale god of Phan Thiết
Phan Thiết
 | Bài viết này cần thêm chú thích nguồn gốc để kiểm chứng thông tin. |
| Phan Thiết | ||
|---|---|---|
| Thành phố trực thuộc tỉnh | ||
Theo chiều kim đồng hồ: Tháp Po Sah Inư • Tháp nước Phan Thiết • Cầu Lê Hồng Phong • Tượng đài Chiến Thắng • Đồi Cát • Bến thuyền Mũi Né • Suối Tiên
| ||
| Địa lý | ||
| Tọa độ: 10°55′27″B 108°05′52″ĐTọa độ: 10°55′27″B 108°05′52″Đ | ||
| Diện tích | 206,45 km² | |
| Dân số (2015) | ||
| Tổng cộng | 283.457 người | |
| Thành thị | 88,1 % | |
| Nông thôn | 11,9 % | |
| Mật độ | 1320 người/km² | |
| Dân tộc | Việt, Hoa, Chăm | |
| ||
| Hành chính | ||
| Quốc gia |  Việt Nam | |
| Vùng | Nam Trung Bộ | |
| Thành lập | 1898: Thành lập thị xã 1933: Nâng cấp đô thị thời Pháp thuộc 1999: Nâng cấp thành phố | |
| Chủ tịch HĐND | Đặng Văn Định | |
| Bí thư Thành ủy | Châu Minh Sơn | |
| Phân chia hành chính | 4 xã, 14 phường | |
| Mã hành chính | 0001 | |
| Mã điện thoại | 62 | |
| Biển số xe | 86 | |
Phan Thiết là tỉnh lỵ, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và khoa học kỹ thuật của tỉnh Bình Thuận. Phan Thiết nằm trên quốc lộ 1A (chiều dài quốc lộ 1A đi qua là 7 km), trung tâm hành chính Thành phố Phan Thiết cách trung tâm hành chính Thành phố Hồ Chí Minh 183 km về hướng đông bắc. Phan Thiết là đô thị Duyên Hải Cực Nam Trung Bộ, thuộc khu vực Nam Trung Bộ, tuy nhiên, theo quy hoạch phát triển đến năm 2025, nó sẽ là đô thị cấp vùng Đông Nam Bộ.[1] Diện tích tự nhiên là 206,45 km², bờ biển trải dài 57,40 km.
Mục lục
[ẩn]Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Vị trí[sửa | sửa mã nguồn]
Thành phố Phan Thiết hình cánh cung trải dài từ: 10°42'10" đến 11° vĩ độ bắc.
- Phía đông giáp biển Đông.
- Phía tây giáp huyện Hàm Thuận Nam - tỉnh Bình Thuận.
- Phía nam giáp biển Đông và huyện Hàm Thuận Nam - tỉnh Bình Thuận.
- Phía bắc giáp huyện Hàm Thuận Bắc và huyện Bắc Bình - tỉnh Bình Thuận.
Giữa trung tâm thành phố có sông Cà Ty chảy ngang, chia Phan Thiết thành 2 ngạn:
- Phía nam sông: khu thương mại, điển hình là Chợ Phan Thiết.
- Phía bắc sông: gồm các cơ quan hành chính và quân sự trung tâm mới của Phan Thiết đang được xây dựng tại khu vực phường Phú Thủy và Xuân An trên một diện tích 300ha gồm các tòa cao ốc hành chính mới, liên hợp trung tâm thương mại, nhà thi đấu mới Tỉnh Bình Thuận, khu dân cư mới sức chứa 50,000 người cùng nhiều công viên, các khu dịch vụ và trường học.
Mở rộng hành chính thành phố[sửa | sửa mã nguồn]
- Sau khi được chính phủ công nhận đô thị loại 2 cuối năm 2009. Thành phố Phan Thiết tiếp tục quy hoạch, định hướng phát triển không gian đô thị theo 6 hướng. Hướng tây phát triển theo QL1A tiếp giáp với khu đô thị Ngã Hai và khu công nghiệp Hàm Kiệm; hướng đông bắc phát triển ra trung tâm xã Hàm Thắng và thị trấn Phú Long; hướng bắc phát triển theo QL28; hướng tây bắc phát triển theo tỉnh lộ 718; hướng đông phát triển theo tỉnh lộ 706B, tỉnh lộ 716 và khu vực Hàm Tiến - Mũi Né; hướng tây nam phát triển theo tỉnh lộ 719 hình thành khu đô thị du lịch Tiến Thành. Cơ bản đến năm 2020, sáp nhập thị trấn Phú Long, các xã Hàm Hiệp, Hàm Liêm, Hàm Thắng của huyện Hàm Thuận Bắc và các xã Hàm Mỹ, Mương Mán huyện Hàm Thuận Nam vào thành phố, dân số đạt trên 350.000 người; quy hoạch thị trấn Phú Long và các xã Tiến Lợi, Phong Nẫm thành 3 phường có tên tương ứng. Diện tích tự nhiên tăng lên 276,260 km² (tăng 69,8 km² so với hiện nay), phấn đấu trở thành đô thị loại 1.
- Đến năm 2030 Phan Thiết trở thành cửa ngõ của vùng kinh tế trọng điểm phía nam, Tây nguyên và Nam Trung bộ với quy mô dân số nội thành Phan Thiết đạt trên 400.000 người
Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]
Phan Thiết có địa hình tương đối bằng phẳng, có cồn cát, bãi cát ven biển, đồi cát thấp, đồng bằng hẹp ven sông. Có 3 dạng chính:
- Vùng đồng bằng ven sông Cà Ty.
- Vùng cồn cát, bãi cát ven biển. Có địa hình tương đối cao.
- Vùng đất mặn: ở Thanh Hải, Phú Thủy, Phú Trinh và Phong Nẫm.
Khí tượng-Thủy văn[sửa | sửa mã nguồn]
Thành phố Phan Thiết nằm trong vùng khô hạn, khí hậu nhiệt đới điển hình, nhiều gió, nhiều nắng, ít bão, không có sương muối, có nhiệt độ trung bình hàng năm từ 26 °C đến 27 °C. Tháng 1, tháng 2 và tháng 12 (nhiệt độ trung bình 25,5 °C) mát hơn so với các tháng khác trong năm. Tháng 4 và tháng 5 là những tháng nóng nhất ở Phan Thiết, nhiệt độ có khi lên đến 29 °C. Độ ẩm tương đối trung bình hàng năm từ 78 đến 80,7%.
| Nhiệt độ trung bình/tháng | Một | Hai | Ba | Tư | Năm | Sáu | Bảy | Tám | Chín | Mười | M.một | M.hai | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Cao nhất (°C) | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | 32 | 31 | 31 | 31 | 31 | 31 | 30 | |
| Thấp nhất (°C) | 22 | 22 | 24 | 26 | 26 | 26 | 25 | 25 | 25 | 25 | 24 | 24 | |
| Nguồn: msn weather | |||||||||||||
Phan Thiết có số giờ nắng mỗi năm từ 2500 đến trên 3000 giờ. Lưu lượng mưa hàng năm dao động từ 890,6 mm đến trên 1335 mm.
| Năm | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 |
| Ttb(°C) | 26,8 | 26,9 | 27,7 | 26,9 | 26,9 | 27,1 | 27,1 | 26,9 | 26,9 | 27,8 |
| Atb(%) | 81 | 79,5 | 79,2 | 81 | 81 | 80 | 79 | 80 | 79 | 78,8 |
| Mtb(mm) | 1.418,8 | 841,4 | 1.176,7 | 1.768 | 1.545 | 1.059 | 1.116 | 1.134 | 930 | 1.100 |
| tgn(giờ) | 2.540,0 | 2.871,7 | 2.651,0 | 2.569 | 2.556 | 2.562 | 2.903 | 2.734 | 3.048 | 2.950 |
- Ttb - Nhiệt độ trung bình (°C)
- tgn - Tổng số giờ nắng (giờ)
- Atb - Độ ẩm tương đối trung bình (%)
- Mtb - Lưu lượng mưa trung bình (mm)
Các sông sau chảy qua thành phố:
- Sông Cà Ty: 7,2 km
- Sông Cát (Suối Cát): 3,3 km
- Sông Cái: 1,1 km
- Sông Cầu Ké: 5,4 km
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Nguồn gốc tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Có một số giả thiết về tên gọi của Phan Thiết và phần lớn đều chấp nhận rằng, "Phan Thiết" không phải là một cái tên thuần Việt:
- Khi chưa có người Việt định cư, người Chăm gọi vùng đất này là "Hamu Lithít" - "Hamu" là xóm ruộng bằng, "Lithít" là ở gần biển. Khi bắt đầu có người Việt định cư, vẫn chưa ai có ý định đặt ngay cho vùng đất này một tên gọi mới bằng tiếng Việt. Lâu dần, âm cuối "Lithit" lại được gắn liền với âm "Phan" tách từ phiên âm của tên hai vùng Phan Rang, Phan Rí mà thành ra Phan Tiết (tên gọi ngày xưa) và sau này người ta gọi chuẩn với cái tên là Phan Thiết.
- Người Việt đã phiên âm lại cách gọi tên của người Chăm trước đó: Mang-lang (Phan Rang), Mang-lý (Phan Rí), Mang-thít (Phan Thiết). Ba địa danh này được gọi chung là "Tam Phan".
- Po Thit (hoàng tử em của công chúa Po Sah Inư, con của vua Chăm Par Ra Chanh, tức Trà Chanh) đóng đồn trấn ngữ vùng đất này vào thế kỷ XIV được người Việt đọc trại ra mà thành Phan Thiết.
Ngày nay, yếu tố "Phan" còn xuất hiện nhiều trong các địa danh ở tỉnh Bình Thuận như: Sông Phan, Phan Rí Cửa, Phan Rí Thành, Phan Lâm, Phan Sơn...
Hình thành[sửa | sửa mã nguồn]
- Vùng đất này khi xưa thuộc vương quốc Chămpa, sau này sáp nhập vào Đại Việt. Hành chính được xác lập cùng thời gian hình thành tỉnh Bình Thuận ngày nay, nhưng khi ấy nó chưa được xác định địa giới và cấp hành chính gì.
- Năm 1697, Bình Thuận lần lượt được đổi từ một trấn lên thành phủ, rồi lên thành dinh, thì Phan Thiết chính thức được công nhận là một đạo (cùng một lượt với các đạo Phan Rang, Phố Hài, Ma Ly vùng Tam Tân). Tuy nhiên, đạo Phan Thiết lập ra nhưng chẳng có văn bản nào chỉ rõ phạm vi lãnh thổ.
- Từ năm 1773 đến năm 1801, nơi đây thường diễn ra các cuộc giao tranh ác liệt giữa các lực lượng quân nhà Nguyễn và quân nhà Tây Sơn.
- Năm 1825, thời Minh Mạng, khi Bình Thuận chính thức trở thành tỉnh, đạo Phan Thiết bị cắt một phần đất nhập vào một huyện thuộc Hàm Thuận (năm 1854, thời Tự Đức, huyện này được đặt tên là huyện Tuy Lý).
- 1835, tuần vũ Dương Văn Phong thỉnh cầu vua Minh Mạng chuyển tỉnh lỵ của Bình Thuận ở gần Phan Rí (huyện Hoà Đa) lập từ thời Gia Long về đóng ở vùng Phú Tài - Đại Nẫm, huyện Hàm Thuận nhưng vua chưa đồng ý.
- Năm 1836 (năm Minh Mạng thứ 17), Thị Lang Bộ Hộ là Đào Tri Phủ được cử làm việc đo đạc, lập địa bạ trong số trên 307 xã, thôn thuộc hai phủ, bốn huyện và mười lăm tổng của tỉnh Bình Thuận để chuẩn định và tiến hành đánh thuế. Đo đạc xong ước định vùng Phan Thiết (thuộc tổng Đức Thắng) có chín địa danh trực thuộc. Bên hữu ngạn sông (sông Cà Ty ngày nay) là các xã Đức Thắng, Nhuận Đức, Lạc Đạo và các thôn Thành Đức, Tú Long. Bên tả ngạn là xã Trinh Tường và các thôn Long Khê, Long Bình, Minh Long.
- Qua nhiều lần thay đổi các đơn vị hành chính, một số thôn nhỏ sáp nhập thành làng lớn, một số địa danh cũ biến mất như Minh Long, Long Bình (thuộc phường Bình Hưng ngày nay), Long Khê (thuộc phường Phú Trinh ngày nay). Một số thôn, xã khác của tổng Đức Thắng như Phú Tài, Phú Hội, Xuân Phong, Đại Nẫm được xem là ngoại vi của Phan Thiết. Một số địa danh thuộc khu vực Phố Hài (phường Phú Hài ngày nay) như Tân Phú, An Hải, An Hoà, Tú Lâm, Sơn Thủy, Thiện Chính, Ngọc Lâm... thuộc về tổng Hoa An (sau đổi lại là tổng Lại An) của huyện Tuy Định. Một số thôn, xã dọc bờ biển như Khánh Thiện, Thạch Long, Long Sơn (thuộc khu vực Rạng - Mũi Né ngày nay) thuộc tổng Vĩnh An của huyện Hòa Đa.
- Gần cuối thế kỷ 19, Phan Thiết vẫn chưa được công nhận chính thức là một đơn vị hành chính (cấp dưới) trực thuộc tỉnh Bình Thuận.
- Năm 1898 (năm Thành Thái thứ muời), tỉnh lỵ Bình Thuận được dời về đặt tại làng Phú Tài ở ngoại vi Phan Thiết. Ngày 20 tháng 10 cùng năm, vua Thành Thái ra đạo dụ xác lập thị xã (centre urban) Phan Thiết, tỉnh lỵ của Bình Thuận (cùng ngày thành lập các thị xã Huế, Hội An, Quy Nhơn, Thanh Hoá, Vinh).
- Năm 1905, thị xã Phan Thiết cũng vẫn chưa xác định rõ ranh giới. Tòa sứ Bình Thuận (bộ máy thống trị của Pháp) do một công sứ (résident) đứng đầu đặt thường trực tại Phan Thiết.
- Ngày 4 tháng 11 năm 1910, viên toàn quyền Đông Dương A.Klobukowski ra quyết định về Phan Thiết. Lúc này Phan Thiết chính thức bao gồm 16 làng xã. Bên hữu ngạn sông: Đức Thắng, Thành Đức, Nhuận Đức, Nam Nghĩa, Lạc Đạo, Tú Long; bên tả ngạn sông: Long Khê, Phú Trinh, Trinh Tường, Đảng Bình, Quảng Bình, Thiện Mỹ, Thiện Chánh, Xuân Hoà, An Hải, Sơn Thuỷ (năm làng sau trước đây là thuộc khu vực Phố Hài). Có thêm địa danh mới như Nam Nghĩa, Quảng Bình (dân Quảng Nam, Quảng Nghĩa, Quảng Bình di cư vào Phan Thiết).
- Ngày 6 tháng 1 năm 1918, Khâm Sứ Trung Kỳ Charles quyết định Phú Hài (tên gọi mới của Phố Hài) tách ra khỏi Phan Thiết để nhập về lại tổng Lại An của huyện Hàm Thuận. Pháp bắt đầu thiết lập bộ máy chính quyền ở Phan Thiết. Thị xã Phan Thiết liên tục làm tỉnh lỵ của tỉnh Bình Thuận từ đó.
Phát triển[sửa | sửa mã nguồn]
- Sau khi Việt Nam thống nhất (1975), thị xã Phan Thiết được chọn làm tỉnh lỵ của tỉnh Thuận Hải, gồm 9 phường: Bình Hưng, Đức Long, Đức Nghĩa, Đức Thắng, Hưng Long, Lạc Long, Phú Thủy, Phú Trinh, Thanh Hải.
- Ngày 15 tháng 12 năm 1977, chuyển xã Hàm Hải thuộc huyện Hàm Thuận về thị xã Phan Thiết quản lý, sau đổi tên thành xã Phú Hải.[2]
- Ngày 13 tháng 3 năm 1979, thành lập 2 xã Tiến Lợi và Phong Nẫm.[3]
- Ngày 30 tháng 12 năm 1982, sau khi chia huyện Hàm Thuận thành 2 huyện Hàm Thuận Bắc và Hàm Thuận Nam, chuyển xã Hàm Tiến và thị trấn Mũi Né (nay trở thành phường Hàm Tiến và phường Mũi Né) thuộc huyện Hàm Thuận cũ về thị xã Phan Thiết quản lý.[4]
- Ngày 28 tháng 11 năm 1983, thành lập xã Tiến Thành.[5]
- Sau khi chia tách tỉnh Thuận Hải đầu năm 1992, thị xã Phan Thiết vẫn giữ là tỉnh lỵ của tỉnh Bình Thuận ngày nay.
- Ngày 25 tháng 8 năm 1999, chính phủ Việt Nam quyết định nâng cấp thị xã Phan Thiết thành thành phố Phan Thiết trực thuộc tỉnh Bình Thuận.[6]
- Ngày 22 tháng 11 năm 2001, chia xã Phong Nẫm thành ba đơn vị hành chính là xã Phong Nẫm, phường Phú Tài và phường Xuân An; chia xã Hàm Tiến thành hai đơn vị là phường Hàm Tiến và xã Thiện Nghiệp; chuyển xã Phú Hải thành phường Phú Hài.[7]
- Ngày 24 tháng 6 năm 2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 890/QĐ-TTg công nhận thành phố Phan Thiết là đô thị loại 2 trực thuộc tỉnh Bình Thuận.[8]
Tuy là một thành phố trẻ nhưng theo các nhà nghiên cứu thì "phố cổ" Phan Thiết hình thành trước Nha Trang và Phan Rang.
Dân cư[sửa | sửa mã nguồn]
Dân cư Phan Thiết chủ yếu là người Việt, có một bộ phận người gốc Hoa sinh sống trong trung tâm thành phố, tập trung nhiều ở phường Đức Nghĩa và Lạc Đạo. Dân số của Phan Thiết theo thống kê của Cục thống kê tỉnh Bình Thuận năm 2016 là 272.457 người. Mật độ dân số là 1.320 người/km² toàn thành phố, đặc biệt khu vực trung tâm, như Đức Nghĩa, Đức Thắng, Lạc Đạo, Hưng Long, Bình Hưng mật độ dân số trên 30.000 người/ km². Nếu tính cả cư dân vãng lai đang tạm trú làm ăn sinh sống và học tập tại Phan Thiết thì đông hơn, vào khoảng trên 300.000 dân. Tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên toàn thành phố đạt 1.2%
Hiện nay trên địa bàn thành phố Phan Thiết đã và đang hình thành một số khu đô thị cao cấp như khu đô thị Vietpearl City, khu đô thị Ocean Dunes, khu đô thị Phú Tài, khu đô thị Trung tâm thương mại Bắc Phan Thiết, khu đô thị Acenza Villas...
Các đơn vị hành chính trực thuộc[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi được chính phủ công nhận là thành phố vào năm 1999, Phan Thiết được chia thành 18 đơn vị hành chính gồm 14 phường: Bình Hưng, Đức Long, Đức Nghĩa, Đức Thắng, Hàm Tiến, Hưng Long, Lạc Đạo, Mũi Né, Phú Hài, Phú Tài, Phú Thủy, Phú Trinh, Thanh Hải, Xuân An và 4 xã: Phong Nẫm, Thiện Nghiệp, Tiến Lợi, Tiến Thành.
Diện tích và Dân số Các Đơn Vị Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Thành phố Phan Thiết có 18 phường, xã trực thuộc, bao gồm:
| STT | Tên đơn vị hành chính | Diện tích
(km2)
| Dân số
(người)
| Mật độ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Phường Phú Thủy | 4,1 | 32.014 | 7.808 |
| 2 | Phường Phú Trinh | 1,51 | 22.336 | 12.143 |
| 3 | Phường Phú Tài | 2,85 | 20.877 | 7.325 |
| 4 | Phường Phú Hài | 12,13 | 17.876 | 1.391 |
| 5 | Phường Đức Thắng | 0,43 | 13.834 | 29.847 |
| 6 | Phường Đức Nghĩa | 0.38 | 14.074 | 34.405 |
| 7 | Phường Lạc Đạo | 0,36 | 14.861 | 41.281 |
| 8 | Phường Bình Hưng | 0,78 | 16.086 | 19.341 |
| 9 | Phường Thanh Hải | 1,04 | 9.663 | 9.291 |
| 10 | Phường Đức Long | 2,07 | 21.801 | 9.566 |
| 11 | Phường Hưng Long | 0,89 | 15.343 | 17.239 |
| 12 | Phường Hàm Tiến | 10,39 | 13.117 | 1.262 |
| 13 | Phường Xuân An | 2,04 | 8.165 | 4.002 |
| 14 | Phường Mũi Né | 35,41 | 31.067 | 849 |
| 15 | Xã Tiến Thành | 52,24 | 6.898 | 132 |
| 16 | Xã Tiến Lợi | 6,1 | 8.812 | 1.445 |
| 17 | Xã Phong Nẫm | 4,62 | 9.620 | 2.082 |
| 18 | Xã Thiện Nghiệp | 74,04 | 5.012 | 95 |
-
- Ghi chú: đơn vị diện tích: km²; mật độ: người/km²; số liệu năm 2015.
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, về mặt dân số cũng như kinh tế, Phan Thiết đã là một đô thị lớn của vùng duyên hải Trung kỳ. Phố Hài, Mũi Né là những cửa biển sầm uất với ghe thuyền từ Trung Kỳ, Nam Kỳ đến chở nước mắm, cá khô, dầu rái, trầm hương... vào Sài Gòn, ra Đà Nẵng buôn bán. Thậm chí có cả tàu thuyền Trung Quốc từ Quảng Đông, Hải Nam - qua đường biển từ Hội An - đến giao thương.
Trong những năm đầu thế kỷ 21, nền kinh tế thành phố Phan Thiết tăng trưởng với nhịp độ khá (tốc độ tăng trưởng bình quân mỗi năm là 14.04%). Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp, dịch vụ du lịch, ngư, nông lâm nghiệp, tiềm năng kinh tế từng bước khai thác có hiệu quả, các thành phần kinh tế được khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh.
Tài nguyên-Khoáng sản[sửa | sửa mã nguồn]
Phan Thiết với 57,4 km bờ biển có nhiều tiềm năng để phát triển nghề làm muối, du lịch. Tài nguyên sinh vật biển rất phong phú và đa dạng có khả năng khai thác 60 nghìn tấn/năm; ngoài ra còn có nguồn lợi thủy sản có giá trị hàng năm có thể khai thác 600-700 tấn tôm các loại, 3.200 - 3.500 tấn mực, 10.000-12.000 tấn sò điệp, sò lông và các loại hải sản khác.
Phan Thiết có 260 hécta mặt nước có thể đưa vào nuôi tôm, làm ruộng muối, trong đó diện tích có khả năng nuôi tôm là 140 ha.
Ven biển Phan Thiết có các bãi biển bờ thoải, cát trắng mịn, môi trường trong sạch, bãi tắm tốt như Đồi Dương - Vĩnh Thủy, Rạng, Mũi Né... cùng với các phong cảnh đẹp: tháp Po Sah Inư, Lầu Ông Hoàng, Suối Tiên (Hàm Tiến), rừng dừa Rạng - Mũi Né, Tiến Thành và khu di tích Dục Thanh có điều kiện thu hút khách du lịch.
Với diện tích 19.180 ha, Phan Thiết có bốn loại đất chính:
- Cồn cát và đất cát biển, diện tích 15.300 ha (79,7% diện tích tự nhiên). Cồn cát trắng 990 ha; cồn cát xám vàng 1450 ha; đất cồn cát đỏ 8.920 ha; đất cát biển 3940 ha. Trên loại đất này có thể khai thác để trồng dưa, đậu, điều, dừa.
- Đất phù sa, diện tích 2.840 ha (14,8% diện tích tự nhiên). Gồm đất phù sa được bồi 1.140 ha; đất phù sa không được bồi 1.400 ha; đất phù sa có tầng loang lổ đỏ vàng 300 ha. Hầu hết diện tích đất này đã được khai thác trồng lúa nước, hoa màu, cây ăn quả...
- Đất vàng trên đá Mácmaxít-granít, diện tích 540 ha (2,82% diện tích tự nhiên). Đất thung lũng do sản phẩm dốc tụ, diện tích 350 ha (1,82% diện tích tự nhiên). Trên các loại đất này có thể sử dụng xây dựng cơ bản và các mục đích nông, lâm nghiệp.
Khoáng sản: có mỏ Imenít-Zircon ven biển Hàm Tiến - Mũi Né có trữ lượng 523,5 ngàn tấn. Mỏ đá Mico-granít ở Lầu Ông Hoàng với trữ lượng 200.000 tấn có thể sản xuất men sứ. Mỏ cát thủy tinh dọc theo các đồi cát ven biển Nam Phan Thiết có trữ lượng khoảng 18 triệu tấn. Tại vùng biển ngoài khơi thành phố Phan Thiết đã phát hiện ra mỏ dầu và đang được tiến hành khai thác thử nghiệm.
Công nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Khu công nghiệp phát triển nằm kề ngay trung tâm thành phố Phan Thiết, trên giao lộ Quốc lộ 1A (xuyên Việt) và Quốc lộ 28 (Phan Thiết - Lâm Đồng), cách Thành phố Hồ Chí Minh 200 km, cách Nha Trang 250 km, cách Vũng Tàu 150 km và Đà Lạt 165 km. Ngoài ra, trong nội thành còn có các cơ sở công nghiệp thực phẩm, chế biến thủy hải sản, các cơ sở thủ công mỹ nghệ.
Ngư nghiệp và nghề sản xuất nước mắm[sửa | sửa mã nguồn]
Ngư nghiệp là ngành nghề lâu đời của người Phan Thiết. Cùng với La Gi và Phú Quý, Phan Thiết là ngư trường lớn của tỉnh Bình Thuận. Song song đó, Phan Thiết là nơi được thiên nhiên ưu đãi một khí hậu tự nhiên phù hợp với nghề sản xuất nước mắm. Biến thiên nhiệt độ giữa các tháng không lớn, ít mưa, nhiều nắng và gió là những điều kiện tự nhiên lý tưởng cho quá trình cá chín trong muối. Nhờ đó, nước mắm Phan Thiết có hương vị đặc trưng mà nước mắm ở những nơi khác không thể có.
Đặc sản ẩm thực[sửa | sửa mã nguồn]
|
|
Lễ hội văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Đua thuyền mừng xuân[sửa | sửa mã nguồn]
Cứ vào mùng 2 tết Nguyên Đán hằng năm, trên sông Cà Ty lại diễn ra lễ hội đua thuyền truyền thống mừng xuân. Những thuyền đua được trang trí bằng cờ, hoa và biểu ngữ rực rỡ sắc màu hòa lẫn trong tiếng trống, tiếng nhạc cùng tiếng reo hò cổ vũ của người dân và du khách tạo nên một không khí rộn ràng, sôi động mang đậm nét văn hóa truyền thống của địa phương. Đây là giải đua thể hiện tinh thần đoàn kết và sức mạnh của ngư dân vạn chài Phan Thiết. Giải truyền thống này có từ hàng trăm năm nay.[9]
Rước đèn trung thu[sửa | sửa mã nguồn]
Di tích lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
|
Danh lam thắng cảnh - Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]
Đặc trưng[sửa | sửa mã nguồn]
Phố Tây ở Phan Thiết[sửa | sửa mã nguồn]
Con đường Nguyễn Đình Chiểu - khu Hàm Tiến tại Phan Thiết đang dần hình thành một mô hình "phố Tây". Con đường tuy nhỏ, nhưng bên phải là bờ biển trong vắt với hệ thống resort, nhà nghỉ, khách sạn cao cấp nằm san sát nhau; còn bên trái thì có khoảng vài chục cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, hàng lưu niệm, internet, giặt ủi, cho thuê xe đạp đôi, xe máy để giải trí với những bảng hiệu được viết bằng hai ngôn ngữ: tiếng Việt và tiếng Nga
Nhiều nhất ở con phố này là các nhà hàng phục vụ thức ăn nhanh, hải sản kiểu Việt Nam, Ý, Mỹ, các quán bar thiết kế phong cách châu Âu và do chính người nước ngoài phục vụ.
Tuy không sầm uất bằng các khu phố Tây ở Thành phố Hồ Chí Minh hay Nha Trang, nhưng hầu hết du khách nước ngoài đều thích thú với không khí ở đây. Những resort hiện đại ở Mũi Né, không gian yên tĩnh, cung cấp đầy đủ các trò chơi, giải trí cho du khách, đặc biệt là du khách nước ngoài như xuồng cao su, ván lướt sóng, phao bơi với đội ngũ cứu hộ chuyên nghiệp.
Xích lô du lịch[sửa | sửa mã nguồn]
Khi đến muốn thong thả dạo chơi và tham quan vòng quanh thành phố, du khách có thể thuê xe xích lô.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Điều chỉnh quy hoạch Phan Thiết đến năm 2025
- ^ Quyết định 329-CP năm 1977 về việc phân vạch địa giới huyện và thị xã thuộc tỉnh Thuận Hải
- ^ Quyết định 104-CP năm 1979 điều chỉnh địa giới một số xã và thị trấn thuộc các huyện thuộc tỉnh Thuận Hải
- ^ Quyết định 204-HĐBT năm 1982 về việc phân vạch địa giới một số huyện và thị xã thuộc tỉnh Thuận Hải
- ^ Quyết định 140-HĐBT năm 1983 phân vạch địa giới một số xã thuộc tỉnh Thuận Hải
- ^ Nghị định 81/1999/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Phan Thiết thuộc tỉnh Bình Thuận
- ^ QNghị định 89/2001/NĐ-CP về việc thành lập phường Phú Tài, Xuân An, Hàm Tiến, Phú Hải, đổi tên xã Hàm Tiến thuộc thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận
- ^ Quyết định 890/QĐ-TTg năm 2009 về việc công nhận thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Bình Thuận do Thủ tướng Chính phủ ban hành
- ^ Tưng bừng hội đua thuyền trên sông Cà Ty
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
 | Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về Phan Thiết |
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น